COPD en Astma

Printervriendelijke versie

Het verschil tussen COPD en Astma

Wat zijn precies de verschillen tussen COPD en Astma? Welke leeftijden, oorzaken, klachten spelen er mee? en hoe is het verloop?

 

COPD: Chronische bronchitis en longemfyseem

 ASTMA

Leeftijd

Meestal ouder dan 40 jaar.

Alle leeftijden

Oorzaak

Voornamelijk door roken of langdurige blootstelling aan irriterende stoffen

Allergie. Overgevoeligheid. Erfelijkheid.

Klachten

Benauwdheid, hoesten en slijm.

Kortademigheid na blootstelling aan prikkels

Verloop

Chronisch en geleidelijk slechter. Luchtwegen onherstelbaar beschadigd.

Overwegend gunstig met medicatie.

Levensverwachting

Verminderd. Zeker als men niet stopt met roken.

Normaal, bij optimale behandeling

Longfunctie

Blijvend verminderd, ook bij optimale behandeling

Overwegend normaal

Wat is COPD?

Emfyseem en chronische bronchitis worden samengevat onder de naam COPD. Dit is een Engelse afkorting voor chronische obstructieve longaandoeningen. Deze longaandoeningen worden samengevoegd, omdat ze erg op elkaar lijken en omdat roken vrijwel altijd de belangrijkste oorzaak is. Vergeleken met astma spelen deze aandoeningen zich meer in de kleine vertakkingen van de luchtwegen en de longblaasjes af. De ontsteking van de luchtwegen is in tegenstelling tot bij astma niet of nauwelijks terug te draaien. Bij emfyseem zijn de longblaasjes kapot gegaan, waardoor het transport van zuurstof naar het bloed in het gedrang komt. Deze verandering is onomkeerbaar. Bij chronische bronchitis en emfyseem treden de volgende klachten op: vaak langdurig hoesten, benauwdheid, slijm opgeven. De patiënten zijn vaak en snel moe en kunnen zich minder inspannen dan voorheen. 

Symptomen COPD

Mensen met COPD hebben vaak adem tekort. Ook de volgende klachten kunnen in de loop van de jaren langzaam verergeren:

  • Benauwdheid
  • Hoesten
  • Kortademig zijn
  • Vaak moe
  • Verminderd inspanningsvermogen
  • Slijm opgeven
  • Gewichtsverandering

Nederland telt momenteel bijna 300.000 mensen met COPD. ‘Patiënten met COPD moeten hun levensstijl aanpassen, maar hoeven zeker niet achter de geraniums’, zegt Marionne van Hardeveld, verpleegkundig specialist bij MC Groep. COPD is een langdurige ontsteking van het slijmvlies van de luchtwegen. Deze begint vaak met extra slijmvorming. Later beschadigt de ontsteking de longen. Kleine luchtwegen verliezen hierdoor op den duur hun stevigheid en de longen worden minder rekbaar. Verkoudheid, luchtweginfecties of prikkelende lucht, zoals rook, verergeren de ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen. Het is een chronische aandoening die niet genezen kan worden.

Oorzaak

Een van de belangrijkste oorzaken van COPD is roken, waardoor een deel van de longblaasjes beschadigt. ‘We zien een toename van het aantal COPD-patiënten. Opvallend is het aantal vrouwen dat we op ons spreekuur zien. In de jaren 50 zijn veel vrouwen gaan roken. Deze groep zien we nu terug op ons spreekuur, maar gelukkig is er nu veel meer aandacht voor het probleem dan vroeger’, aldus Marionne van Hardeveld.  Patiënten met COPD komen altijd via de huisarts bij de longarts of de verpleegkundig specialist terecht. ‘U kunt jarenlang COPD hebben zonder het te weten.’ Marionne van Hardeveld: ‘Dit komt omdat de patiënt de symptomen van COPD,  zoals hoesten, kortademigheid, verminderd inspanningsvermogen en slijm opgeven, in de loop van de jaren langzaam verergeren en daardoor niet als zodanig ervaart. Tevens worden deze klachten vaak onterecht toegeschreven aan een luchtwegontsteking of ouderdom.’

Wat is Astma?

Astma is een aandoening die op alle leeftijden kan optreden en zich veelal op jonge leeftijd voor het eerst presenteert. Astma is een chronische ontsteking van de luchtwegen. Het kenmerk van astma is dat het een wisselende obstructie (vernauwing) van de luchtwegen geeft. De klachten van een patiënt kunnen dan ook erg wisselend zijn. Soms kan een patiënt met astma alles. Soms heeft de patiënt  benauwdheidsaanvallen.

Door de vernauwing van de luchtwegen kunnen bij astmapatiënten een aantal klachten optreden. Benauwdheid en piepen bij de ademhaling is de meest voorkomende klacht bij astma. Bij andere patiënten staat hoesten meer op de voorgrond. Ook vermoeidheid  is voor veel astma patiënten een bekende klacht. Luchtwegen bij astmapatiënten reageren sterker op prikkels uit de omgeving, waardoor de bronchiën zich vernauwen. Dit heet bronchiale hyperreactiviteit.

Symptomen Astma

Bij astma heeft u af en toe aanvallen van piepen en brommen op de borst en kortademigheid.

Een aanval ontstaat als uw luchtwegen geïrriteerd raken door een prikkel. Zo’n prikkel kan bijvoorbeeld stof, schimmel, huisdieren, inspanning of koud weer zijn. Soms kan een aanval ook zonder een duidelijke aanleiding beginnen. De prikkels irriteren uw luchtwegen. Dit veroorzaakt een ontstekingsreactie, waardoor een zwelling van het slijmvlies van de luchtwegen ontstaat. Ook kunnen uw luchtwegen vernauwen of zelfs geblokkeerd raken doordat de spiertjes rondom de luchtwegen samentrekken. Daarnaast kan er meer slijm in de luchtwegen ontstaan, waardoor u moet hoesten en moeilijker kunt ademen.

Oorzaak

Ruim 500.000 mensen in ons lang heeft astma. Astma kan op elke leeftijd ontstaan, al begint de ziekte bij veel mensen als kind. Onderzoek heeft uitgewezen dat erfelijke aanleg een oorzaak van astma is. Als één van beide ouders astmatisch of allergisch is, is de kans 50% dat het kind ook aanleg heeft voor prikkelbare luchtwegen. Als beide ouders astma of allergieën hebben, is de kans dat zij dit doorgeven aan hun kind ruim 70%. Een kind van ouders zonder astma of allergische aanleg loopt slechts vijf tot tien procent kans om hier toch last van te krijgen.

Behandeling van COPD & astma

Voor de behandeling van COPD en Astma is de deskundigheid van verschillende specialisten nodig:

  • Longartsen/verpleegkundig specialist. Zij zijn uw hoofdbehandelaar en zoeken uit wat u precies heeft en stellen u een behandeling voor.
  • Longverpleegkundigen. Zij geven u onder meer voorlichting over de ziekte, over de medicijnen en de mogelijke bijwerkingen daarvan.
  • Fysiotherapeuten. Zij helpen u onder meer bij het op peil houden van uw conditie.
  • Diëtisten. U krijgt van hen voedingsadvies ter behandeling van onder- of overgewicht.

Behandeling met medicatie

De bekende astmageneesmiddelen zijn luchtweg beschermers en luchtwegverwijders.

  • De luchtwegbeschermers gaan de ontsteking van de luchtwegen tegen en vormen daarom de hoeksteen van de behandeling. Een patiënt  moet deze medicatie iedere dag gebruiken.
  • De luchtwegverwijders, verwijden de luchtwegen. Deze medicatie wordt gebruikt voor het bestrijden astma-aanval.

De behandeling van COPD is er op gericht om de klachten te behandelen en verergering van de COPD te voorkomen.

  • De allerbelangrijkste maatregel is stoppen met roken.
  • Daarnaast zijn de volgende zaken van belang: in conditie blijven,
  • goed eten en drinken,
  • voorkomen dat luchtweginfecties optreden.

Tevens worden inhalatiemedicijnen voorgeschreven. Deze zorgen dat de klachten worden onderdrukt. Bij COPD worden luchtwegverwijders en soms luchtwegbeschermers  gebruikt. De luchtwegverwijders zijn de belangrijkste klachtenverlichters bij COPD patiënten. Luchtwegbeschermers hebben bij COPD een minder prominente plaats dan bij astma, maar worden ook voorgeschreven.

Longrevalidatieprogramma

Longpatiënten kunnen bij MC Zuiderzee en MC Emmeloord deelnemen aan het poliklinische longrevalidatieprogramma. Dit is een multidisciplinair programma voor mensen met chronische aandoeningen, zoals Astma en COPD. Het programma is opgesteld aan de hand van de richtlijnen van de landelijke beroepsvereniging van Fysiotherapeuten.

Patiënten met COPD hebben vaak last van kortademigheid. Deze klachten worden veroorzaakt door verschillende factoren. Oorzaken zijn de verminderde longinhoud, maar ook de vermindering van de spierkracht en de steeds slechter wordende lichamelijke conditie. Dit leidt er toe dat patiënten met COPD steeds minder kunnen qua inspanning. Daardoor wordt soms zelfs het verrichten van kleinere inspanningen, zoals fietsen, lopen, boodschappen doen, etc. al moeilijk of bijna onmogelijk.

De longrevalidatie kan uw longaandoening niet genezen. Wel kunt u er leren om uw conditie te  verbeteren en leren waar uw grenzen liggen. Uw dagelijkse activiteiten kunt u weer beter uitvoeren en u kunt ook beter met uw ziekte omgaan.

Het longrevalidatieprogramma bestaat uit twee delen. De eerste drie maanden zijn vrij intensief. Deelnemers krijgen dan twee keer per week een uur inspanningstraining en één keer per week ademhalings- en ontspanningsoefeningen. Daarna stroomt u door naar de vervolggroep en kijken wij of uw conditie verder opgebouwd kan worden.

De longverpleegkundige is het centrale aanspreekpunt in het longrevalidatieprogramma. Op het moment dat u bent ingesteld op medicatie en stabiel bent, dat wil zeggen dat u volledig gestopt bent met roken en uw lichamelijke conditie voldoende is, wordt bekeken of u in aanmerking komt voor het longrevalidatieprogramma.


Longfunctieonderzoek

Om de diagnose te kunnen stellen, worden bij u longfunctieonderzoeken gedaan. Is bij u een (chronische) longaandoening vastgesteld, dan kunnen deze onderzoeken ook gedaan worden als controle. Voor alle functieonderzoeken kunt u terecht bij MC Zuiderzee. Voor de meeste longfunctieonderzoeken kunt u ook terecht bij MC Emmeloord. Sommige onderzoeken zijn wat ingewikkelder waarbij ook duurdere technieken of apparatuur wordt gebruikt. In zo’n geval bieden we de onderzoeken aan bij MC Zuiderzee.

Er wordt gewerkt met een team van enthousiaste en deskundige longfunctie analisten. Zij verrichten het onderzoek en begeleiden u daar bij door steeds duidelijk uit te leggen wat er gaat gebeuren.

De longfunctieonderzoeken worden gedaan op de Functieafdeling van MC Zuiderzee en de Functieafdeling van MC Emmeloord.

Wordt er met u een longfunctieonderzoek afgesproken? Dan krijgt u gelijk met u afspraak een folder mee met uitleg over wat u kan verwachten tijdens de onderzoeken en welke voorbereidingen u moet treffen voordat u naar het longfunctieonderzoek gaat. Heeft u na het lezen van de folder nog vragen? Neem dan gerust contact op met de longfunctie afdeling. Wij zijn op werkdagen bereikbaar van 8.00 tot 16.30 uur via telefoonnummer (0320) 271 472.

Bekijk hier de diverse longfunctieonderzoeken

Voorlichting

Voorlichting over de aandoening, krijgen patiënten van de longverpleegkundigen. Omdat roken een van de belangrijkste oorzaken van COPD is, is het eerste advies dan ook altijd: stop met roken. Tevens leggen de longverpleegkundigen uit hoe de inhalatiemedicatie gebruikt moet worden.

Neem altijd uw identiteitsbewijs en medicatieoverzicht mee naar uw afspraak in het ziekenhuis! Dit geldt ook voor kinderen.
Het is nodig om uw onderzoek, opname of afspraak/behandeling zo veilig mogelijk te laten verlopen. Meer weten? Kijk op onze webpagina over Inschrijving & Identificatie.

Contract met zorgverzekeraars
Wij zijn door alle verzekeraars gecontracteerd, maar niet voor alle zorg. Wij adviseren u bij uw verzekeraar na te gaan of de zorg waarvoor u komt, vergoed wordt.